Zelfcompassie

‘Heb uw naaste lief die is als jij.’
Leviticus 19, vs 18

Zelfcompassie of compassie voor jezelf is de 3e stap in het ‘twaalfstappenplan’ dat Karen Armstrong in haar bestseller ‘Compassie’ beschreef om compassie of mededogen in de volle breedte en diepte in het leven te integreren. Zij zegt dat ‘de gulden regel van compassie (namelijk: Wat jij niet wilt dat jou geschiedt, doe dat ook een ander niet) zelfkennis vereist, omdat we onze gevoelens als leidraad moeten nemen voor ons gedrag tegenover anderen. Als we streng tegen onszelf zijn, is de kans groot dat we ook streng tegen anderen zijn. Daarom moeten we tot een gezondere en evenwichtigere kennis van zowel onze sterke als onze zwakke punten komen.’

Compassie voor jezelf verschilt niet wezenlijk van compassie voor anderen. Compassie leidt vaak tot gevoelens als: warmte willen geven, zorgzaam willen zijn en de behoefte om de ander te helpen of te steunen. Compassie betekent ook dat je niet snel zult veroordelen maar eerder begrip en vriendelijkheid toont aan anderen, wanneer deze fouten maken, tekort schieten of tegenslag ondervinden. Zelfcompassie betekent dat je op precies dezelfde manier naar jezelf kijkt als je het moeilijk hebt, als je faalt, of als iets je niet bevalt aan jezelf. In plaats van je leed te negeren, zeg je tegen jezelf: “Dit is iets waar ik het moeilijk mee heb. Hoe kan ik op dit moeilijke moment het beste mezelf troosten en voor mezelf zorgen?” In plaats van meedogenloos te oordelen en jezelf te kritiseren voor allerlei tekortkomingen, betekent zelfcompassie dat je vriendelijk en begripvol bent tegenover je fouten en gebreken. 

Zelfcompassie hebben betekent ook dat je je menselijkheid accepteert en respecteert. Dingen gaan niet altijd zoals je zou willen. Je komt frustratie tegen, verlies, je maakt fouten, je loopt tegen je eigen grenzen aan, je voldoet niet aan je eigen idealen. Dit is de menselijke conditie: een realiteit die we allemaal met elkaar delen. Hoe meer je je hart openstelt voor die realiteit, in plaats van er tegen te vechten, des te meer zul je in staat zijn compassie te voelen voor jezelf, en voor alle medemensen. Je kunt de pijn van de ander pas delen, als je de pijn in jezelf, je eigen mislukkingen onder ogen durft te zien. Je kunt de vreugde van de ander pas delen, als je ook jezelf in vreugde wilt aanvaarden. Dus pas dan kun je de ander behandelen op de manier waarop jezelf behandeld zou willen worden. Hiermee voorkom je dat je de ander iets aandoet wat je zelf niet zou willen meemaken. Jezus zegt het ook, maar dan positief: 'Behandel anderen zoals je wilt dat ze jullie behandelen'. Al zo'n vijfhonderd jaar vóór het begin van onze jaartelling formuleerde de Chinese wijze Confucius dit als het beginsel van de wederkerigheid.

Toen aan rabbi Hillel, één generatie vóór Jezus, gevraagd werd de hele wet samen te vatten in de tijd dat hij op één been kon staan, zei hij ongeveer hetzelfde: 'Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. Dat is de hele Thora. De rest is commentaar.' Deze les wordt nu de Gulden Regel van Compassie genoemd.

Kort samengevat houdt zelfcompassie ten eerste in dat je voelt dat je lijdt, dat je het je bewust bent, het opmerkt in je lijf. Ten tweede: dat je beseft dat je een gewoon mens bent en net als alle andere gewone mensen de neiging hebt fouten te maken. En ten derde: dat je vriendelijk bent voor jezelf. In deze derde stap in haar ‘twaalfstappenplan’ doet Karin Armstrong hiertoe de volgende suggesties:

‘Begin door de warmte op te roepen van de liefdevolle betrokkenheid op uzelf waarvan u weet dat u die in principe in u hebt, en richt die op uzelf. [...] Probeer voorzichtig uw huidige irritaties, frustraties en zorgen aan de kant te schuiven en compassie te voelen voor uzelf, met al uw innerlijke strijd en worsteling. Breng daarna uw vermogen tot vreugde naar voren en ervaar bewust plezier in dingen die we meestal als vanzelfsprekend beschouwen. [...] Kijk ten slotte met gelijkmoedigheid, distantie naar uzelf. U bent niet uniek. U hebt tekortkomingen, maar alle anderen ook. U hebt ook talenten, en net als ieder ander wezen op aarde verdient u compassie, vreugde en vriendschap. Alleen in de context van een vriendelijker houding tegenover onszelf kunnen we nadenken over het belang van een overstijging van het ego.’

primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >