Zuivering

Veel mensen willen God aanschouwen met de blik waarmee ze naar een koe kijken, en willen God liefhebben zoals ze een koe liefhebben. Je houdt van een koe vanwege de melk en de kaas, en in het algemeen van het voordeel dat je van haar hebt. Hetzelfde doen mensen die God willen liefhebben ter wille van uiterlijke rijkdom of innerlijke troost. Zij hebben God niet echt lief, want zij houden niet van God, maar van hun eigen voordeel.” Meister Eckhart (1260-1328)

Bij het eerste thema van deze serie meditatieavonden met als titel ‘Afstemmen op de Eeuwige’, lazen we dat de geestelijke weg vaak begint of zich vernieuwt door één of meerdere ervaringen van diepe verwondering. Vaak is dat in alledaagse dingen zoals een natuurervaring, een stervensproces, een bijzondere ontmoeting, een (bijbel)tekst of het lezen van een biografie over de geestelijke/ spirituele weg van iemand zoals Etty Hillesum. Ervaringen van verwondering kunnen je ogen openen, het besef in je doen ontwaken dat God met jou op weg is of het verlangen wekken om God te ontmoeten. Op basis van deze ervaringen komen velen op het pad van een spirituele zoektocht of op de geestelijke weg als omvormingsproces voortkomend uit wat er tussen God en mens gebeurt. Gods geest ontmoet jouw verlangen zodat je op zoek gaat naar een leven in verbinding met God of de bron van het bestaan.

We lazen eerder dat de geestelijke weg uit verschillende fasen bestaat: ‘de weg van de zuivering of reiniging (via purgativa), de “weg van de verlichting” (via illuminativa) en de “weg van de vereniging” (via unitiva). Anselm Grün constateert in ‘Rituelen voor lichaam en ziel’, dat ”mensen te snel belust zijn op verlichting. Ze zijn gefascineerd door geschriften van mystici en willen delen in hun ervaringen. Vaak slaan ze dan de eerste stap op weg naar hun verlichting over.” De geestelijke weg begint namelijk met de vaak lange weg van de zuivering of reiniging. Het gaat bij de weg van de zuivering om je relaties met de Eeuwige, met God, met jezelf en met anderen uit te zuiveren van wat oneigenlijk is. Het gaat in al deze relaties om te leren onderscheiden wat heilzaam is en wat doodlopend. Een herhaaldelijk pogen om op een zodanige manier tussen ‘neigingen’, denk- en gedragspatronen te onderscheiden dat een juiste richting kan worden gevolgd. We appelleren aan ons geestelijk/spiritueel onderscheidingsvermogen om te her- en onderkennen wat je vrij maakt en wat je belemmert om open, ontvankelijk en in liefde te leven met God, jezelf en de ander.

Wanneer je de geestelijke weg opgaat wordt je vaak direct geconfronteerd met je Godsbeeld(en)! Naar welke God verlang je en ben je op zoek? Is het werkelijk God of een projectie? Wanneer je open en zonder waardeoordeel naar je Godsbeeld(en) durft te kijken, ontdek je dat ze in je vroege jeugd ontstaan zijn. Een heel normale zaak! Je kunt je bewust worden dat je relatie met God vermengd is geraakt met de relatie met je vader en moeder. Je Godsbeeld is dan een vervanging of verwisseling voor je vader en/of moeder. Wanneer je het niveau van de ouder/kind relatie niet hebt overstegen, kun je niet open en transparant zijn voor een geheel andere God. Wanneer het niet tot een zuivering van dit Godsbeeld komt blijf je God verwijten dat (ook) Hij je tekort doet, geen geestelijke ervaringen schenkt, geen geborgenheid e.d. Je blijft gefrustreerd, hebt zelfmedelijden omdat je van God niet krijgt wat je zo graag van je ouders had willen hebben. (Zie ook de prikkelende koptekst van meister Eckhart). Al in dit zuiveringsproces kun je ontdekken dat het God zelf is die ons geschikt maakt voor de omgang met hem op zijn manier en niet die van ons.

Op de weg van zuivering word je ook geconfronteerd met een vertroebeling van je zelfbeeld door illusies die je van jezelf heb gemaakt. Zoals de illusie dat je je leven (altijd) onder controle hebt (kunt hebben), dat je alles kunt wat je wilt, dat het gelukkig-zijn van jezelf afhangt of dat slagen in het leven een keuze is. Ook kan de illusie er bijvoorbeeld in bestaan dat we het altijd goed bedoelen, dat we vriendelijke beheerste, ethisch hoogstaande mensen zijn, dat we psychisch gezond zijn, of dat we in spiritueel opzicht eerlijk en zoekend zijn. Maar ook de wensen, verwachtingen en eisen van jezelf en die van anderen waar je aan wilt voldoen kunnen jezelf belemmeren in het je openen voor de liefde van de Eeuwige.
 Om de relatie met jezelf en anderen te zuiveren dien je als eerste afscheid te nemen van je illusies. Een moeilijk en soms ook pijnlijk proces! Het vraagt moed om hier zelfonderzoek naar te doen. Om af te dalen in jezelf, te voelen dat je mens bent, geworteld in de aarde en je daarmee te verzoenen. In dit reinigingsproces komen we de nodige valkuilen tegen zoals de neiging te ontkennen dat we ook doodnormale en kwetsbare mensen zijn, de neiging om jezelf interessanter, groter en beter of juist kleiner en slechter te maken dan we zijn.

Voor het proces van zuivering is het behulpzaam, maar ook nodig om jezelf regelmatig (stille) tijd te geven voor aandachtig zelfonderzoek. Periodes, zoals nu de veertigdagen-of vastentijd, maar ook de adventstijd kunnen behulpzaam zijn bij het ruimte maken in je agenda voor zelfreflectie. Ook het (tijdelijk) schrijven in een dagboek is een krachtig hulpmiddel. Al schrijvend kun je in wat je daarin tegenkomt ontdekken wat echt belangrijk voor je is en wat niet, wat je verengt en wat je vrijmaakt. Schrijvend vind je tastend zoekend hierin je weg. Het geestelijk/spiritueel onderscheidingsvermogen ontwikkelt zich hierin zowel op een rationeel als op een subtiel, intuïtieve manier. Voor Etty Hillesum was het bijhouden van een dagboek, op advies van haar begeleider, hét hulpmiddel om te ‘ontstoppen’. Ze komt dichter bij wie/wat zij later God noemt. Dichterbij en trouw aan zichzelf en ze leert voor zichzelf in te staan. Etty beschrijft hoe zij zich beluistert, of ‘hineinhört’:
“Als je maar beluistert het eigen ritme wat er in je is en volgens dat ritme probeert te leven. Beluisteren, wat er opstijgt uit jezelf. Veel van wat je doet is toch imitatie of ingebeelde plicht of valse voorstellingen van hoe een mens moet zijn. De enige zekerheid hoe je moet leven en wat je moet doen kan toch alleen maar opstijgen uit die bronnen, die daar bij jezelf in de diepte opborrelen.”

Annemarie van Wijngaarden en Rob Boersma

 

primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >