Rust en Ontspanning

Dit zegt de HEER:
Ga op de kruispunten staan, denk na,
kijk naar de oude wegen.
Welke weg leidt naar het goede?
Sla die in, en vind rust.
 Maar zij zeggen: 'Dat doen wij niet.' Jeremia 6:16

 

Rust en ontspanning zijn wezenlijke onderdelen van het ritme dat bij het leven hoort. De natuur en de seizoenen verlopen volgens een vast ritme. Mensen en dieren hebben een biologisch ritme, bijvoorbeeld van slapen als het donker is en actief zijn overdag. Op vaste tijden eten, slapen, werken en ontspannen, daar gedijen we bij. Want ritme geeft grenzen aan, en brengt daardoor rust en ontspanning waarin groei en herstel mogelijk zijn. Alles krijgt z’n tijd, en heeft een begin, maar ook een einde.

In het ritme van het kerkelijk jaar herkennen we twee relatief lange periodes om tot ontspanning en rust te komen met ruimte voor stilte en bezinning: de adventsperiode en de veertigdagentijd. Periodes die bij voorkeur geschikt zijn om wat extra tijd en ruimte te maken voor God en voor het essentiële in ons bestaan. Een vorm van vasten kan daarbij behulpzaam zijn. Deze periodes volgen niet voor niets het ritme van de natuur en de seizoenen.

In de adventstijd, waarin de laatste meditatieavond van dit jaar valt, is de natuur zich aan het terugtrekken. Het is deel van een rustperiode voor de natuur en ook voor agrarische gemeenschappen. Het is voor ons een fase van reflectie en naar binnen gerichtheid, waarin de innerlijke verbondenheid met de natuur, onszelf, de ander en God hersteld kunnen worden. Ook de veertigdagentijd valt binnen die rustperiode, maar dan ligt het accent op het verzamelen van  energie en levenslust voor een nieuwe volgende fase, de fase van groei en bloei in het voorjaar en de zomer: De fase van groeien, actief zijn, creëren en manifesteren.

De adventstijd is voor velen niet alleen de tijd van verwachten. In het alledaagse bestaan is de maand december een drukke hectische periode in werk en gezin, het volgen van cursussen, het vieren van Sinterklaas en kerst. Op de Life Event Scale van Holmes en Rahe scoort de kerstperiode vergelijkbaar hoog met op vakantie gaan en verandering van slaappatroon als spanningsvolle verandering in het bestaan. Druk zijn lijkt tot norm verheven met een snel toenemende stijging in het aantal burnouts onder ‘young professionals’, die zich onrustig haasten om op tijd bij de meditatiecursus te zijn of om op het yogamatje te kunnen liggen. Door de ruimte die de adventstijd en de veertigdagentijd  biedt serieus te nemen  kan men, volgens Jeremia in de koptekst, op een kruispunt van oude en nieuwe wegen gaan staan nadenken  en ontdekken welke weg naar het goede  leven leidt en rust geeft. David geeft in psalm 131 deze gesteldheid weer: ‘Ik heb mijn ziel tot rust gebracht, als een kind op de arm van zijn moeder’. Deze rust kan echter niet vastgehouden worden, alleen ervaren.

Hoe kunnen we meer vanuit ervaren ontspanning en rust leven? Wil Derkse geeft in ‘Levensregel voor beginners’ hiervoor handvaten. Hij heeft de benedictijnse leefregels, zoals die gelden in de Benedictijnse kloostertraditie, op een heldere manier vertaald in modern ‘tijdmanagement’ voor niet-kloosterlingen. Hij beschrijft de moeilijke kunst van het beginnen waar de verleiding bestaat tot uitstellen. Nog moeilijker is de kunst van het ophouden wanneer je dreigt opgeslokt te worden door je werk. Of een nog beter resultaat  willen halen. De moeilijkste kunst  is echter het vinden van de juiste houding tussen het beginnen en ophouden in alles wat je doet, waardoor je het nooit meer ‘druk’ hebt. Dat betekent met ‘waardige’ aandacht je taak verrichten, niet bezig zijn met wat geweest is of je zorgen maken over wat komen gaat. Derkse laat, in de traditie van Benedictus, zien dat een vast dagritme kan helpen om het beginnen en ophouden, inspanning en ontspanning, structuur te geven. Maar dat je ook kunt leren ‘spelen’ met het vaste dagritme, als je de kunst van het beginnen en ophouden onder de knie hebt. Alles wat je doet, kun je met onverdeelde aandacht doen, als er tussen het begin en eind daarvan alleen plaats is voor wat je moet doen.

Anselm Grün, de veel schrijvende Benedictijnse monnik en psychotherapeut vult Derkse in een interview aan wanneer hij zegt: ‘Zorg ook dat je heilige tijd met God hebt in meditatie of gebed, al is het maar vijf minuten per dag, en maak dat tot een ritueel. Het is een tijd waarin de wereld geen vat op je heeft en je werkelijk God kunt zoeken. En ga met je innerlijke beeld aan de slag. Laat je vullen met de Heilige Geest in plaats van met een oordeel over jezelf. Veel mensen ervaren God niet omdat ze zichzelf niet onderzoeken. Je mag voor Hem zijn wie je bent en je hoeft je niet anders voor te doen. Dat geeft mij rust en vrijheid’.

Annemarie van Wijngaarden en Rob Boersma

primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >