Liefde geven

“Geven  maakt gelukkiger dan ontvangen” (Hand.20:35)

 ‘Geven maakt gelukkiger dan ontvangen’. Dit  blijkt uit een groot Canadees onderzoek naar wat de mens gelukkiger maakt, dat in het ‘Journal of personality and social psychology’ werd gepubliceerd. Na het twee jaar durend onderzoek waarbij 200.000 mensen in 136 landen werden geënquêteerd, kwamen de onderzoekers tot de conclusie dat (weg)geven gelukkiger maakt dan zelf houden of ontvangen.

Toch wel aardig om nu ook wetenschappelijk bevestigd te zien van wat bijbelteksten ons al meer dan 2000 jaar voorhouden. (Weg)geven lijkt dus geen (groot) offer meer te zijn, want je krijgt er veel voor terug. Je zult gelukkiger worden! Maar of de onderzoekers het mensbeeld dat achter de liefdesregel van Jezus schuilgaat op het oog hadden, valt te betwijfelen: ‘als je een ander, al is het de minste van de mensen, hebt goedgedaan, dan heb je mij goedgedaan (Math. 25,40). De Griekse filosoof Plato en vele filosofen en dichters na hem hadden als uitgangspunt dat ‘alle mensen gelukkig willen zijn’.

Een belangrijke weg naar het geluk loopt via de deugden, die de mens helpen om zijn leven te laten 'deugen', om een zinvol leven te kunnen leiden. Het verwerven van de deugden is voor christenen geen doel op zichzelf, maar is een ‘bijproduct’ van leven in geloof, leven voor Gods aangezicht. Van alle deugden is de liefde de grootste. Daarbij gaat het niet om een sentiment, niet om romantiek maar om de broederlijke naastenliefde zoals Jezus het formuleerde: ’Behandel anderen, je naaste steeds zoals jij zou willen dat ze jullie behandelen’. Dit gaat verder dan ‘help een ander’. Helpen kan leiden tot scheve, zelfs kwalijke relaties wanneer de ‘helper’ weet wat goed voor de ander is. Al of niet goedbedoelde ideeën en hulp kan frustreren en verlammend werken wanneer deze vanuit eigen projectie worden opgedrongen aan de ander. Jezus was tegen een vorm van hulp die eigenlijk een onbewuste vorm van neerbuigende zelfverheffing is: ‘Zo mag het bij jullie niet gaan. Wie van jullie de belangrijkste wil zijn, zal de anderen moeten dienen, en wie van jullie de eerste wil zijn, zal ieders dienaar moeten zijn.’(Marcus 10:43-44). “Je niet verheffen boven een ander zuivert de omgang tussen mensen” zegt Ds. Stephan de Jong in ‘Christelijke spiritualiteit voor beginners’. “Het is de kunst om op ooghoogte met elkaar te blijven.” Liefde is dan ook terughoudend met het (be)oordelen van de ander. De kunst van het aanvaarden van de onvolmaaktheid en de fouten van andere mensen bestaat uit het aanvaarden dat die onvolmaaktheid en fouten ook in onszelf zitten.” De weg naar de ander”, zegt de Jong,” wordt gebaand door onze eigen ervaringen van verlangen, pijn en tekortschieten.”

Bij liefde zijn geven én ontvangen twee kanten van dezelfde medaille (‘ontvangen van liefde’ is het thema van de volgende meditatieavond).

Jezus raadde aan God lief te hebben en je naaste als jezelf. Die toevoeging is er niet voor niets! Liefde geven betekent dus niet: jezelf wegcijferen. Het gaat niet om alles weggeven en alles incasseren. Dan kan liefde zelfvernietigend worden. Gevende liefde is gericht op de heelheid van de ander maar hoeft niet ten koste te gaan van mijn eigen heelheid. De eigen grenzen bewaken is niet noodzakelijk een teken van egoïsme. Deze grensbewaking  staat juist in dienst van naastenliefde doordat zij mij in staat stelt-gepast-te blijven geven.

Dat wil niet zeggen dat liefde niet kwetsbaar kan maken. Want ook onbaatzuchtigheid is een kant van liefde. Liefde is niet berekenend, geven en ontvangen hoeven niet in evenwicht te zijn.  Als Jezus het over liefde heeft, gaat het bij hem ook om ‘je leven inzetten voor je vrienden’ (Johannes 15 vs 13).

Jezus onderrichtte zijn leerlingen ook in de kunst van het beoefenen van mildheid: ‘Heb je vijanden lief en bid voor wie jullie vervolgen, alleen dan zijn jullie werkelijk kinderen van je Vader in de hemel……..” (Math.5: 44-45). Mildheid is een kunst. Haat niet, dat gaat vanzelf. Kun je in contact met onaardige, koude, kille mensen die je gekwetst hebben, je hart niet schraal laten worden? Mildheid kan soms, na lange tijd, uitlopen in vergeving. Vergeving vormt het tegengestelde van wraak waarin we geobsedeerd kunnen zijn door agressie. Vergeving heeft echter ook zijn grenzen na diepe krenking en wanneer de dader(s) ontkennen wat zij ons misdaan hebben en/of geen spoor van berouw tonen.

Dat ware naastenliefde en het geven uit liefde moeilijke en grote taken zijn, wisten ook de woestijnvaders: Om werkelijk de ander te kunnen lief hebben is zelfs een soort "dood van het zelf" vereist ! Pachomius, een bekende Egyptische, vroeg-christelijke monnik, schreef, dat dan ‘de mooiste manier van zien kan ontstaan:  door in de ogen van een zichtbaar mens de onzichtbare God te zien’. Liefde geven is volgens Ds. Okke Jager iemand helpen zichzelf te worden. Anselm Grün, de veel schrijvende benedictijnse monnik/psychotherapeut, geeft in het verlengde van Jager als voorbeeld van ware liefde geven: “een vriend die mij eraan herinnert wie ik ten diepste ben’. Liefde geven is dan de ander aan zichzelf teruggeven.

Annemarie van Wijngaarden en Rob Boersma    

primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >