Verstilling

“Ach, Heer, waar is dat zwijgen en waar is die plaats waar dat woord ingesproken wordt? We zeggen... : het is in het louterste dat de ziel te bieden heeft, in het edelste, in de grond, ja, in het zijn van de ziel, dat is: in het verborgene van de ziel. Dat is de functie van ‘zwijgen’, want geen schepsel kwam daar binnen en geen enkel beeld, noch is de ziel daar actief en kennend, noch heeft zij daaromtrent een voorstelling, noch van zichzelf, noch van enige geschapenheid...”. Meister Eckhart (1260 – c. 1328)

De winter is het jaargetijde waarin de natuur in winterslaap is. De periode van verstilling, verzachting en naar binnen keren. Bomen zijn kaal, het daglicht is diffuus en geluiden klinken gedempt. Overigens is die stilte ook wel een beetje schijn, want onder de grond gebeurt er van alles. Veel zaad ontkiemt al in december in de grond. Diep verborgen wordt energie opgebouwd zodat het leven in de natuur later als vanzelf kan terugkeren. Nu is het alleen ‘leven’ dat nog niet in beweging is gekomen en dat zeker nog geen vorm heeft aangenomen. Het is leven dat wacht om tot leven gewekt te worden.

De winterperiode kan ons helpen om stil te vallen, op te houden met ingrijpen in allerlei si-tuaties om tot verstilling, inkeer en rust te komen. Moe als we als moderne mensen vaak zijn van een leefstijl gebaseerd op drukte, haast en stress. Verstilling is ook één van de elementaire dimensies op de geestelijke weg. Met vallen en opstaan brengt het ons door meditatie en/of gebed, als oefeningen in stil worden en zwijgen, in een verstilde innerlijke ruimte die in iedereen aanwezig is. Verstilling kan leiden tot een ontvankelijke, luisterende en opmerkzame grondhouding waarin we ervan afzien om zelf nog van alles te plannen, te willen, te denken en te doen. Het lijkt passief en willoos maar kan juist adequaat zijn. Zoals gezegd, in onze westerse cultuur zijn we vooral gericht om snel en actief in te grijpen. In die verstilde, innerlijke ruimte zijn we ‘heel’ en kunnen we erva- ren wie we ten diepste zijn. De stilte is het middel om Gods aanwezigheid en inwerking in het hart, in onze ziel op te kunnen merken. Verstilling is hierbij een stil wachten op bewegingen van God, die in de diepte, in het verborgene, in en aan ons werkt, ook al lijkt God zich verborgen te houden. Ten slotte is stilte voor Han Fortmann, godsdienstpsycholoog " een spiegel waarin je jezelf ziet en

leert kennen". In verstilling vanuit de stilte kan je jezelf niet ontlopen. Je wordt geconfronteerd met de vraag wie je bent en wat je doet en wat de zin ervan is. Vragen die we vaak ontwijken, we wor- den dan bang voor onszelf. "We zijn vreemden geworden in ons eigen huis" concludeert Han Fortmann, "we zijn vaak uithuizig, omdat we ons onwennig voelen en zoeken uitvluchten om er weer eens uit te zijn. Stilte is ‘eens thuis blijven’."

Willen we de waarde van de stilte en verstilling leren ervaren dan moeten we onszelf tot zwijgen durven brengen. Onszelf aan de stilte wagen, ons aan de stilte uit handen geven. Ons toevertrou- wen aan een stilte, niet aan een doodse stilte, die met geweld tot zwijgen is gebracht. Maar aan een levende stilte waarin het leven ademhaalt.

Stilte en verstilling worden in het begin van het meditatieproces vaak opgevat als het ontbreken van geluid. Men ervaart dit misschien als een tekort, er is vooral iets niet, geen geluiden, geen ge- dachten en gevoelens, geen sprekende stemmen, geen handelingen.... Doordat alles 'stilvalt', kunnen onzekerheid of angst opkomen, angst voor de leegte. Daarom vlucht men er snel uit weg en gaat men op zoek om het gemiste terug te halen. De leegte moet weer gevuld worden met ge- luid, beweging, gelach, beelden... 'Kon ik af en toe de stilte maar wat harder zetten...' vat Anne- mie Eeckhout die moeite om tot verstilling te komen kort samen.

Eckhart daagt ons uit (zie koptekst) in het volharden in het oefenen van de stilte om te leren wat aan de oppervlakte allemaal leeft en afleidt tot zwijgen te laten brengen en in te keren in onze ‘we- zenskern’, waar de stilte heerst.

Annemarie van Wijngaarden en Rob Boersma

primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >