Lichter leven, leven in het Licht

In januari  2014 was het thema in de Maand van de Spiritualiteit ‘Lichter leven’. De meditatiegroep ‘Weg van Leven‘ in de Ark wil in het najaar 2014 aansluiten bij het thema. We willen  echter het thema vanuit onze eigen christelijke traditie verbreden tot: ‘Lichter leven, leven in het Licht’. In zes meditatieavonden willen we met behulp van verschillende vormen van christelijke meditatie op zes verschillende aspecten van het thema ingaan. Deze zes subthema’s zijn: ‘Licht en donker’; Groeien in het Licht’; ‘Snoeien in het Licht’,  ‘Lichter leven’; Wandelen in het Licht’ en ‘Lichtend kind'.

Lichter leven. Je leven ontdoen van overbodige ballast. Je ziel bevrijden van vele zorgen en zo weer tot jezelf komen. Je leven vorm geven zoals jij dat wil. Wie wil dit niet? Een lichtere manier van leven is daarom voor velen  op de spirituele zoektocht een must geworden. De ethicus Frits de Lange  schreef voor de Maand van de Spiritualiteit  in zijn essay ‘Licht en zwaar: Voor zwevers en andere spirituelen’, een genuanceerde kritiek op het huidige ‘lichte leven’. Hij stelt dat we al ‘licht leven’ nadat we ons ontworsteld hebben aan tradities, de dwang van geloofsgemeenschappen en het alziend oog van God.

We leven in een tijd van zwevende gelovigen, van Happinezz-spiritualiteit, mindfulness, boeddhisme, levenskunstfilosofie. We knutselen continu aan onze eigen identiteit  en zingeving. Het geloof in de vrije, door passie gedreven, tot op het bot gemotiveerde enkeling is het collectieve dogma van deze tijd. Je moet iets maken van je leven, en als het moet elke dag opnieuw iets anders, om geen loser te zijn. ‘Het is een psychologisch dictaat. (…) Lichter willen leven is geen gemakzucht, maar een overlevingsstrategie’. Maar zegt hij de schrijver Milan Kundera na, leidt  juist die ‘ondraaglijke  lichtheid van het bestaan’ niet tot ontworteling van het bestaan? Het is een  leefwereld waarbij de band met onszelf  en de werkelijkheid steeds losser wordt. Ook een leefwereld die zich in toenemende mate in een virtuele wereld afspeelt  met losse relaties en een gebrek aan wezenlijk engagement.

In de bijbel gaat het niet om licht leven in tegenstelling tot zwaar leven, maar om leven in het Licht. De bijbel wijst ons  een weg om vanuit Gods Licht, het Licht van Christus, in de wereld aanwezig te zijn. En dan kan het leven wel lichter worden, in beide betekenissen van het woord. Licht speelt in de bijbel een hoofdrol. Het is een elementair gegeven in de Schepping. God begint ermee. Hij woont in licht, is Licht. Ook  in het verhaal over Jezus in de versie van Johannes lezen we  over het licht: ‘Ik ben het licht voor de wereld. Wie mij volgt loopt nooit meer in de duisternis, maar heeft licht dat leven geeft’ (Joh. 8:12). We kunnen dan ook zeggen dat de mens is gemaakt om te leven in het Licht.  Ook in en door meditatie vanuit de christelijke traditie  kunnen we  leren om vanuit dat Licht  ‘lichter’ te leven.

Lichtend Kind

n die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië. Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. Jozef ging van de stad Nazareth in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Bethlehem heet, aangezien hij van David afstamde, om zich te laten inschrijven samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was. Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad.

De laatste meditatieavond op 17 december 2014 van de serie ‘Lichter leven, leven in het Licht’ staat in het teken van kerst, bij uitstek het ‘feest van het licht’. Maar hoe vieren we het kerstfeest?   Meister  Eckhart (1260-1327), de bekende middeleeuwse mysticus zegt dat wij nog zo vaak kerst kunnen vieren maar, als Christus niet in ons zelf geboren wordt, vergeet het feest dan maar.

Ds. Marga Haas, kenner van Eckhart, brengt  zijn werk en de verhalen uit de bijbel op een originele en verrassende manier voor het voetlicht (zie voor meer info: www.margahaas.nl of http://parelduiken.blogspot.nl). Wij hebben van Marga toestemming om haar verhaal ‘Lichtend kind’ hier over te nemen, omdat dat naadloos aansluit op ons meditatiethema:
“Straks met kerst vieren we de geboorte van Jezus in een stal in Bethlehem. Mijn middeleeuwse vriend Meester Eckhart heeft het in zijn preken vaak over de godsgeboorte. Maar dan doelt hij niet op dat gebeuren toen in Bethlehem. Hij heeft iets voor ogen dat hier en nu in mensen kan gebeuren.
De mens die volledig mens wil zijn, die naar het hoogste streeft, moet ruimte maken in zichzelf voor God. Die moet zijn ziel leger en leger maken, zodat God elke lege plek in die ziel kan vullen. En dat gebeuren, dat God een lege plek in de mensenziel inneemt, dat heet godsgeboorte. Want, houd je vast, God baart Zijn Zoon in de grond van de menselijke ziel. Het zijn grote woorden.
Die godsgeboorte, daar wordt dus inderdaad gebaard, en wel de Zoon. Maar niet in het jaar nul in Bethlehem, maar ieder moment opnieuw in de ziel van ieder mens, voor zover deze mens ruimte kan maken voor die godsgeboorte. En het mooie is dat niet alleen de Zoon ‘ter wereld komt’, maar dat jij daar in één moeite door opnieuw geboren wordt. Namelijk als kind van dezelfde Vader.
Misschien vind je het een afstotelijk idee, dat God in jou barende is. Mag ik je leed dan verzachten met een citaat van Eckhart? "In deze geboorte stort God zich met een zodanig licht in de ziel uit, dat dit licht in de grond van de ziel zo groot wordt, dat het overstroomt in de uiterlijke mens." Met andere woorden: in deze geboorte stroomt jouw wezen vol licht en helderheid. Je wordt volledig doorstraald met Gods wezen, Zijn zijn. Dat is niet alleen uitermate prettig voor jezelf, maar minstens zo prettig voor de mensen die jij op je levenspad ontmoet. Want dit licht in jou is zo sterk en zo overvloedig, dat het zich een weg baant naar buiten toe en zichtbaar, voelbaar wordt voor anderen. In jouw spreken, in jouw handelen straalt het licht van God tot die ander.
Licht van God voor alle mensen in deze donkere dagen. Als dat geen mooie kerstboodschap is! Dat het kind deze dagen niet alleen in Bethlehem, maar ook in jou geboren mag worden.”

 

 

Wandelen in het Licht

En dit is de boodschap die wij van Hem gehoord hebben en aan u verkondigen, dat God licht is en dat in Hem in het geheel geen duisternis is. Als wij zeggen dat wij gemeenschap met Hem hebben en wij toch in de duisternis wandelen, liegen wij en doen de waarheid niet. Maar als wij in het licht wandelen, zoals Hij in het licht is, hebben wij gemeenschap met elkaar, en het bloed van Jezus Christus, Zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde. 
1 Joh.1:5-7

Onder wandelen wordt letterlijk verstaan ‘het reizen te voet in een gematigd tempo, waarbij de voeten om beurten worden verplaatst zodat er zich altijd één voet op de grond bevindt ’. Wandelen is dus  rustig onderweg zijn, stap voor stap, zonder haast, zonder prestatiedwang. Wandelen, reizen en  onderweg zijn, zijn ook krachtige metaforen voor de manier waarop wij ons verhouden tot het leven, tot medereizigers, tot onszelf en tot God. In het Grieks betekent wandelen tegelijk ook rondwandelen, alsof onderweg zijn betekent dat je je beweegt rond een centrum, rond iets dat blijvend is. Dat blijvende kun je God noemen, de Bron of het Licht. Wanneer wij in het Licht willen wandelen, wanneer God steeds meer de grondtoon van ons bestaan wordt, verandert dat geleidelijk onze ‘lifestyle’.
 
Als we wandelen in het Licht weten wij ons op een bepaalde manier verbonden met God en met de ander. Misschien ervaren we soms even dat God met ons onderweg was en is. Wanneer we zo wandelen ontmoeten we reisgenoten die ons op het spoor kunnen houden. Een bekend Afrikaans spreekwoord luidt niet ten onrechte:  ‘Wie alleen loopt, raakt de weg kwijt’.  Aansluitend bij de wandelmetafoor zei ds. Alke Liebich  bij het afscheid van de Paaskerk in Oss:  “Je wandelt soms een stuk met elkaar mee, je blijft samen staan en kijkt achterom. Welk geschenk ligt daar op je weg, welke droogte  ben je toch maar doorgekomen? Je zoekt samen naar een weg om te gaan, of je ontdekt dat wachten nu misschien beter is. Even niet lopen en verder willen, maar blijven staan. En zien, voelen en ontdekken. Ook dat kan wandelen zijn.”   
Ook  in de  meditatiegroep kunnen we een tijd elkaars reisgenoten zijn; en staan we soms ook samen stil.

Wandelen met God, op weg zijn met God  daar kan bij horen dat je juist twijfelt aan God , vragen hebt zonder makkelijk antwoord, en dat je zoekend bent. In periodes van twijfel zet je vraagtekens bij je geloofsopvattingen die misschien wel vanuit je jeugd zijn meegereisd. Een vorm van eenvoudig geloof met voorstellingen over God van vroeger waar je  soms naar terug kunt verlangen. Twijfel zet pijnlijke vraagtekens bij je opvattingen. Maar is God een set van opvattingen? Twijfel legt bloot dat we een mening over God hebben gevormd en dáárin hebben geloofd - en dus niet in God zelf. Twijfel is dan  een Godsgeschenk. In zo’n periode van twijfel wandelen de vragen met je mee. De drukte van je leven is je weggenoot en leidt je af, en toch is er ook een gevoel van leegte en gemis aan je zijde. Het is belangrijk om dan je eigen weg kalm zoekend te blijven gaan. Je kunt naar de weg van anderen kijken, maar niet om die te kopiëren. Geloven kan dan van karakter veranderen in de zin dat het meer een vertrouwen wordt en een levensstijl wordt waartoe de bijbelse verhalen inspireren.
Wandelen met God kan dan betekenen dat God in jouw leven een andere betekenis krijgt, na zo’n periode waarin God  niet belangrijk was, of onvindbaar leek.                            
Wandelen in het licht kan ook betekenen, dat twijfel geen rol speelt. Bijvoorbeeld als je de verbondenheid met God als van dezelfde orde ervaart als de verbondenheid met de naaste.  God liefhebben boven alles en je naaste als jezelf zijn ook even belangrijke geboden. Jezus, die zelf met God en mensen wandelde en daarin tot het uiterste ging, kan ons tot die liefde inspireren.

Lichter leven

Uw Licht breekt door als we opstaan,
uit alles wat ons doodt,
en als we naar buiten komen,
om ons te laten bevrijden van alles wat ons beklemt,
wat ons vasthoudt,
waarvoor we de ogen sluiten.
Dan kunnen we u tegemoet gaan,
wandelen als vrije mensen in het Licht van de Eeuwige.

Eerder schreven we dat het in de bijbel niet gaat om lichter leven in tegenstelling tot zwaar leven, maar om leven in het Licht. De bijbel wijst ons een weg om vanuit Gods Licht, het Licht van Christus, in de wereld aanwezig te zijn. En dan kan het leven wel lichter worden, in beide betekenissen van het woord. We kwamen tot de conclusie dat de mens is gemaakt om te leven in het Licht.

Voor Simone Weil, een moderne joodse mystica is leven in het Licht, leven in liefde tot zichzelf en de (A) ander: ‘ Licht is liefde, liefde voor God, die zijn uiting vindt in naastenliefde, maar ook in vriendschap en intieme liefde. Juist door het leven te dragen en ten diepste lief te hebben, kun je je laten voeden door het licht. Wie daar niet toe in staat is, groeit in het wilde weg als een willoze speelbal van de zwaartekracht. Hij weet niet waarvan en waarvoor hij leeft.’

De laatste jaren wordt in Nederland lichter leven, lichtheid van het bestaan vertaald in ‘levenskunst’. Sinds levenskunst ook als spiritueel- en levensthema terrein wint, is er een groeiend aanbod aan cursussen, therapieën ontwikkeld om mensen te helpen het 'goede lichte leven' te leiden. Ook ‘Zinnig Noord’ , een gezamenlijk project van de Ark en de Bethelkerk in Amsterdam Noord komt eind oktober met een cursus Levenskunst.

Anselm Grun (1945), benedictijnermonnik van een grote abdij in Duitsland en schrijver van meer dan 40 boeken over actuele levensthema’s, beschrijft hierin hoe geloof, hoe spiritualiteit verbonden kan worden met het alledaagse leven. In ‘Het grote boek van Levenskunst’ beschrijft hij op pg. 198 bijvoorbeeld :“ Als de wekker ‘s morgens gaat, kies dan voor het leven. Kies nu voor het leven. Dank God dat je leeft. En probeer de huidige dag te nemen zoals hij is. Het hoeft niet alleen maar vreugde te zijn. Maar als je kiest voor het leven, zul je ook in contact komen met je kracht, met je vitaliteit en met je blijdschap. Zelfs als je wordt getroffen door iets waar je om moet huilen”. Verderop schrijft hij dat het wezenlijk is om in goede maar ook in moeilijke tijden ruimte te houden voor wat God te zeggen heeft. Op verschillende plaatsen citeert Anselm Grün met instemming een prachtige definitie van Desiderius Erasmus: ‘Geluk is: degene willen zijn die je bent’. Hoe eenvoudig dit ook lijkt, het is ontzettend moeilijk om tot zelfaanvaarding te komen. Te vaak laten we ons leiden door onze angst voor het oordeel van andere mensen. We putten uit de troebele bronnen van eerzucht, jaloezie of perfectionisme.

In zijn boeken verwijst Grün telkens weer naar bronnen die helder zijn en leven-gevend. Steeds weer noemt hij daarbij het begrip ‘innerlijke ruimte’. Elk mens moet allerlei rollen spelen, maar wie ben je nu ten diepste, wie ben je echt? In zijn eigen leven heeft Grün ervaren dat er diep van binnen een innerlijke ruimte is, een stille plek waar niemand komen kan, alleen jijzelf en God. Die innerlijke ruimte is de plek waar God ons bevrijdt van de macht van mensen en van de macht van het eigen superego, de macht van zelfbeschuldigingen en zelfverwijten. In de hectische, veeleisende werkelijkheid verliezen wij gemakkelijk het contact met deze stille plek in ons zelf. Dan worden we niet alleen uiterlijk, maar vooral ook innerlijk onrustig en gejaagd. Daarom is het wezenlijk het contact met de eigen innerlijke ruimte in gebed of meditatie dagelijks te zoeken en te bewaren. Door hierop de nadruk te leggen sluit Grün aan bij de mystieke traditie van het Christendom, bijvoorbeeld bij de kerkvader Augustinus. Van hem is de bekende uitspraak: “Onrustig is ons hart totdat het rust vindt in u, o God.”

 

Snoeien in het licht


‘Ik ben de ware Wijnstok en Mijn Vader is de Landman. Elke rank in Mij die geen vrucht draagt, neemt Hij weg, en elke die wel vrucht draagt, snoeit Hij, opdat zij meer vrucht draagt Joh. 15: 1-2) Ik ben de wijnstok en jullie zijn de ranken. Als iemand in mij blijft en ik in hem, zal hij veel vrucht dragen (Johannes 15:5).”


Wijngaarden die niet worden onderhouden, waar dus ook niet regelmatig in wordt gesnoeid, die verwilderen. Dit op zich pijnlijk proces blijkt nodig om uiteindelijk rijper en meer volgroeid te worden, en meer vrucht te dragen. Bij dat beeld sluit Jezus aan, als hij zijn volgelingen wil waarschuwen voor de moeilijkheden die hen te wachten staan.
Maar de ervaring dat je van moeilijke perioden in je leven toch rijker en rijper tevoorschijn komt, is vaak wel herkenbaar. Zo is het in de weg van het verdiepen van je geloof en het geestelijk groeien naar het licht ook.

Er is ook een symbolisch voorbeeld uit de palmenkwekerij:
‘Bij een palm is de gezondheid van zijn wortelgestel cruciaal voor zijn groei. Een palmenkweker hecht zoveel waarde aan het wortelgestel van een palm dat een jonge palm vaak een zak over zijn kruin krijgt, of zelfs een steen op zijn top. Zo wordt de palm gedwongen om alle energie eerst naar beneden te kanaliseren. Pas wanneer de wortels voldoende gerijpt zijn, wordt de zak of de steen weggenomen, zodat de palm ook boven de grond kan gaan groeien. Geen hoogte zonder diepgang. De groei onder de grond vormt de basis voor de ontwikkeling boven de grond. De kracht van iemands zichtbare leven wordt bepaald door de vitaliteit in het onzichtbare.’ (citaat website groeimagazine.nl)   
Ook de palmenkweker grijpt dus, net als de Landman in de wijngaard, stevig in in het groeiproces, maar dat geeft wel een stevige basis.

Lees meer...

primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >