Vrij zijn voor vrede

‘Het loslaten van het ik betekent onder meer dat men de dwang tot resultaat achter zich laat. Het betekent ‘‘gaan naar waar je niets bent’’, en zonder deze vorm van mystiek loopt het verzet dood en sterft het voor onze ogen.’

Dorothee Sólle in ‘Mystiek en Verzet’


Van mensen die mediteren wordt door degene die niet mediteren vaak gezegd dat ze alleen maar de blik naar binnen richten, met zichzelf bezig zijn of navelstaren. Mediteren wordt echter letterlijk en figuurlijk met ogen dicht én met open ogen geoefend, gericht op de wereld. Uit onderzoek is gebleken dat beoefenen van meditatie leidt tot het ontwikkelen van compassie en mededogen. Meditatie en een meditatief leven maakt, dat men gevoeliger wordt voor de onvrede en het onrecht in de wereld en zich daardoor eerder laat betrekken bij het werk voor vrede en gerechtigheid. Er is een onverbrekelijke samenhang tussen mystiek en ethiek, en tussen mystiek en politiek.

Dorothee Sölle, een bekende Duitse protestantse theologe werd sterk gegrepen en beïnvloed door de praktijk van middeleeuwse mystici met hun betrokkenheid bij anderen, hun hoop, hun moed en hun uithoudingsvermogen. In haar boek ‘Mystiek en verzet’ zegt zij, dat mystiek aanzet tot persoonlijke verandering én politiek: een mystiek en meditatief leven is als een reis die de mens niet alleen naar binnen voert, maar ook weer terug de wereld in leidt. Meditatie is een vorm van bezinnend waarnemen.
Meditatie kan ons helpen dieper door te dringen in het lijden van mensen. Meditatief waarnemen, zegt Kick Bras, is waarnemen met de ogen van Jezus, die ‘de massa zag en met ontferming bewogen werd’. Het is op een wakkere manier waarnemen vanuit liefde en mededogen. Jezus leert ons om de feiten te interpreteren vanuit het perspectief van de slachtoffers. Interpretatie vanuit mededogen, gerechtigheid, vrede en waarheid. ‘Moest deze vrouw, die zoveel jaren gebogen was, hiervan niet bevrijd worden op de sabbat’, vraagt hij aan de schriftgeleerden die een genezing op sabbat afwezen. Vanuit het perspectief van de vrouw was het een weldaad om bevrijd te worden.
Meditatief leven is niet waardenvrij. Maar het is wel de kunst om je los te maken van je eigen oordelen en vooroordelen. Volgens Kick Bras en Dorothee Sölle is dat nodig om de ander werkelijk te kunnen verstaan en serieus te nemen. Het gaat er om om degenen die lijden onder onrecht en geweld te verstaan vanuit hún referentiekader, zoveel mogelijk. Pas dan hebben we het goede uitgangspunt gekozen om de feiten die zij ons vertellen te kunnen interpreteren. Het is dan ook van wezenlijk belang dat we in aanraking komen met de verhalen van slachtoffers. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de voorstelling ‘As i left my fathers house’, op 22 september in de Ark. Later was de Ark een van de kerken waar de vluchtelingen voor een nacht konden verblijven, als dat nodig zou blijken.
Wie waarneemt en interpreteert, voelt zich ook verplicht om iets te doen. Bij Sölle vormt het laatste stadium van de mystieke weg niet de vereniging van de individuele ziel met God, maar onvoorwaardelijke betrokkenheid op de wereld met de inzet om die tot een plaats van vrede en gerechtigheid te maken. Anders zouden meditatiebeoefenaars en mystici de kans lopen passief te blijven en kwaad en lijden te accepteren of goed te praten. Verzet is daarbij meer een houding dan een resultaat, want verzet dient ook voort te duren wanneer er geen uitzicht is op bevrijding of verandering. Het niet wíllen wennen aan geweld, aan racisme, het niet afgestompt wíllen raken tegenover voortdurend onrecht is een onderdeel van de meditatieve en mystieke weg; dat moet steeds weer ingeoefend worden. Ook dat is een aspect van ‘ vrij zijn voor vrede’!

primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >