Ignatiaanse meditatie

 

Ad maiorem Dei gloriam ,‘Tot meerdere eer van God’.


Dit was het levensmotto van Ignatius van Loyola (1491-1556), de stichter van de jezuïetenorde en grondlegger van de ignatiaanse meditatiemethode. Ging het bij de Lectio divina, dat we bespraken in de vorige ‘Meditatie in de praktijk’ in het Arknieuws, om het innerlijk horen van een (bijbel)tekst, bij de ignatiaanse meditatie wordt een beroep gedaan op de verbeeldingskracht, op het innerlijk zien.
De ignatiaanse meditatie is een vorm van ‘geleide’ beeldmeditatie. De begeleider neemt voor deze vorm van beeldmeditatie een bijbeltekst met een duidelijke beeldende verhaallijn bijvoorbeeld Marcus 4:35-41, de storm op het meer van Galilea.

Na tweemaal langzaam de tekst te hebben voorgelezen, helpt hij/zij met korte aanwijzingen het proces van verbeelding te ondersteunen, waardoor beelden of visualisaties spontaan kunnen ontstaan. Eerst worden de plaats en de omgeving waar het verhaal zich afspeelt, geïntroduceerd: ‘Kijk eens goed naar de plaats en de omgeving van het gebeuren. Kijk: het schip, en de zee. Wat zie je allemaal? Hoe ziet het schip eruit? Geleidelijk aan worden ook aanwijzingen gegeven om de overige innerlijke zintuigen te stimuleren om zich het verhaal zo reëel mogelijk voor te stellen: ‘Kun je de zee ruiken, en de wind voelen? Voel je warmte of kou? Kun je de golven horen? Misschien proef je het zoute water?
Zo voert de begeleider de mediterenden langzaam in in de dynamiek van het verhaal.
Dan begint de actuele gebeurtenis, ingeleid door vragen zoals: ‘Hoe is het weer en waar is Jezus? En daarna (bijvoorbeeld) : ‘Doorleef hoe het is dat Jezus slaapt.. Ga naar Jezus toe en maak hem wakker. Roep: Help we vergaan, we vergaan. Kijk: Jezus staat op en kijkt je aan. Hoe is dat voor je? Hoor, hij zegt: zwijg, wees stil. Kijk , het wordt helemaal rustig. Ervaar die rust. Hij zegt tegen je : ‘Waarom heb je zo weinig moed? Hoe is dat voor je? Wat zeg je tegen hem? Hij moedigt je aan om te vertrouwen……’’
Nu volgt een periode van stilte waarin (in dit verhaal) het ‘vertrouwen’ kan worden doorleefd. Tenslotte volgt de afronding: ‘Het schip meert aan en je verlaat het schip. Je vervolgt de weg die je gaat. Hoe ziet die weg eruit. Wat heb je ontdekt dat je vandaag kunt meenemen?

Veel meer dan (tekst)woorden alleen, helpt de verbeelding met behulp van alle innerlijke zintuigen je de betekenis van het verhaal eigen te maken en je met een (hoofd)persoon in het verhaal, in dit geval een discipel van Jezus, te identificeren. Hierdoor kan op een doorleefde manier de inhoud en de betekenis van het verhaal overwogen worden en zo verbonden worden met het dagelijks leven. Ignatius geeft in zijn boek ‘Geestelijke oefeningen’ aanwijzingen voor de meditatiebeoefening. Hij heeft in navolging van de Nederlander Geert Grote(1340-1384), de grondlegger van de Moderne Devotie, beeldrijke meditaties verder ontwikkeld. Ignatius zelf beperkte zich vooral tot verhalen rond het leven en sterven van Jezus. Later werd ook op verhalen uit het Oude Testament gemediteerd. In zijn ‘Geestelijke Oefeningen’ legt Ignatius er de nadruk op dat de retraitant moet zien, horen, ruiken, voelen, vanuit zijn verbeelding. Toch waarschuwde hij al voor een kinderlijke naïeve onkritische houding voor de vele verschillende opkomende beelden, vooral die beelden waarin men overal God in ziet. Hij roept op tot een kritisch onderscheidingsvermogen om ‘altijd werkzame kwade machten en krachten’ die fascinerende beelden kunnen doen verschijnen te onderkennen. Ignatius maakt een duidelijk onderscheidt tussen ‘goede en kwade beelden en ervaringen’ wanneer hij stelt dat ervaringen die op een dieper niveau vrede geven (hij sprak van ‘troost’) van God komen, maar ervaringen die ‘ten diepste’ onvrede geven ( ‘troosteloosheid’) komen van ‘het kwade’. Niet elke in de verbeelding ervaren onvrede, onrust is echter ‘het kwade’ of slecht: tijdens de meditatie kan een onrustig makend beeld ons confronteren met blokkerende gedachten of met een manier van handelen die ons leven, ons zicht op de toekomst beperkt. Kick Bras, schrijver van verschillende boeken over christelijke meditatie, geeft aan dat men ‘uiteindelijk tijdens of (veel) later na de meditatie kan ervaren, dat onder de onrust de belofte van een diepe innerlijke vrede schuilgaat en daarin weer een ontvankelijk worden voor een goddelijk appel.’

 



primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >