Wie zijn wij: ik en zelf

“Want ieder die zijn leven (zichzelf) wil behouden, zal het verliezen;
maar wie zijn leven (zichzelf) verliest omwille van Mij, zal het behouden” (Lucas 9:24).


“Ik wil mijzelf zijn. Echt en authentiek zijn en met mijzelf samenvallen”, deze hartekreet van een bekende Nederlander las ik in Happinez, het grootste ‘mindstyle’ magazine in Nederland voor zingeving. In onze moderne, gefragmentariseerde en geïndividualiseerde samenleving zijn mensen op zoek naar ‘hun innerlijke kern’ of hun ’ware zelf’, de eigen individualiteit. Maar wat is dan dat ‘ware zelf’, die eigen individualiteit? Wie zijn wij eigenlijk?

 

In de loop van het leven kan iemand vastlopen in een beperkte vorm van jezelf-zijn, ook wel ‘het beperkte ego’ genaamd. Ook door (christelijke) meditatie kunnen we ontdekken hoe we in dit beperkte én beperkende ik gevangen kunnen zitten dat teveel gericht is op controle, behoud, macht of angst.
Vanuit psychologisch en spiritueel oogpunt is het ‘ego’ of het ‘ik’ een verzameling van aangeleerde patronen waarmee we onze identiteit opbouwen. Vanuit deze persoonlijke identiteit hebben we onze positie in de wereld ingenomen en de nodige prestaties geleverd waar we ook trots op kunnen zijn. Zo’n ego is nodig om zich te kunnen ontwikkelen, maar als je volwassen wordt, moet je jezelf daar niet op vastleggen, want dan kan het ego beperkend worden.
We dénken bijvoorbeeld het centrum van de wereld te zijn, we dénken echt vrij en autonoom te zijn. Het kan een schok geven wanneer men zich ineens of geleidelijk aan realiseert gevángen te zitten in het leven dat men leidt. Een leven dat bepaald wordt door een streven naar zelfhandhaving, veiligheid, aanzien, bezit en presteren. Een ego dat alles op zichzelf wil betrekken, alles aan de eigen wil en begeerte wil onderwerpen. Een gekwetst ego dat in verzet gaat, in verdediging of uithaalt naar de ander door boos te worden of zelf te kwetsen. Men is losgeraakt van de intimiteit met en het vertrouwen op God en de ander. Vanuit afgescheidenheid oordeelt en veroordeelt men zichzelf, de (A)ander en zijn omgeving.
De bijbel beschrijft in de vele verhalen deze realiteit, deze beperktheid en gebrokenheid, van het mens-zijn en het menselijk bestaan. Daartegenover staat volgens de bijbel de ware essentie van de mens, zijn wezen, wie hij ten diepste is, zijn oorsprong en zijn roeping: één met God te zijn, beelddrager Gods te zijn en op Hem te gelijken. Jezus is voor christenen het voorbeeld, het beeld van God, als de mens die leeft in volkomen eenheid met God en in volledige gelijkenis met God. Hij leefde niet vanuit handhaving van zichzelf, vanuit controle of angst maar hij was gericht op de (A)ander, gaf zichzelf tot het einde. In de verhalen komen het botsen en strijden van die twee werkelijkheden van de mens, zijn existentie, de realiteit van zijn bestaan en zijn essentie steeds weer aan de orde. In die strijd zoekt God zijn weg met deze in zichzelf verdeelde mens.
Kick Bras spreekt over het leven als een doorgaande strijd tussen deze twee krachten: de kracht van Gods omvormende Geest en de kracht van ons zelfhandhavende ik. Een strijd tussen het ik dat zich afzet tegen God en de medemens, en de Geest die in ons diepste wezen woont en werkt. Paulus sprak van de eeuwige strijd tussen vlees en geest. In de christelijke contemplatieve traditie maar ook in andere tradities wordt deze strijd een strijd tussen ik en zelf genoemd.
Thomas Merton, een hedendaags (katholiek) mysticus, theoloog en dichter spreekt over de tegenstelling ‘valse ik’ en ‘ware ik’. Het ware ik is volgens hem niet het geïsoleerde ik, maar een ik in relatie, in openheid en ontvankelijkheid naar de (A)ander, de schepping, gericht op vrede, gerechtigheid en verbondenheid.
De bovenstaande tekst van Jezus in het evangelie van Lucas roept ons op ons (valse) ik, ons ego los te laten, prijs te geven, waardoor wij ons ware ik, ons echte zelf, onze essentie kunnen vinden. De tekst, het hele evangelie roept ons steeds weer op te verkennen hoe wij ware vrijheid kunnen vinden, een vrij mens kunnen worden door te leven in de paradox: vrij worden van ons ik om vrij te worden tot en voor jezelf, de ander en God.


primi sui motori con e-max.it
Onze nieuwsbrief >